Định vị lại mục tiêu của trường THPT chuyên
2026/11/12 17:22
GD&TĐ - Mục tiêu của trường chuyên là phát hiện, ươm tạo tài năng gắn với phát triển toàn diện và định hướng nghề nghiệp sớm, khắc phục học lệch, chạy theo giải thưởng.
Bộ GD&ĐT đang lấy ý kiến góp ý dự thảo Quy chế tổ chức và hoạt động của trường THPT chuyên hướng tới đổi mới mục tiêu, mô hình giáo dục và cách thức phát hiện, đánh giá tài năng, thay vì chỉ tập trung bồi dưỡng học sinh giỏi theo từng môn học.
Dự thảo Thông tư được xây dựng nhằm thể chế hóa định hướng đột phá phát triển giáo dục và đào tạo theo Nghị quyết số 71-NQ/TW ngày 22/8/2025 của Bộ Chính trị; định vị lại mục tiêu của trường chuyên là phát hiện, ươm tạo tài năng gắn với phát triển toàn diện và định hướng nghề nghiệp sớm, khắc phục tình trạng học lệch, chạy theo thành tích giải thưởng.
Đổi mới mục tiêu, mô hình tổ chức giáo dục và cách thức phát hiện, đánh giá tài năng
Trao đổi về sự cần thiết của việc xây dựng Quy chế mới, ông Thái Văn Tài, Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông (Bộ GD&ĐT) khẳng định, hệ thống trường THPT chuyên trong thời gian qua đã có những đóng góp rất quan trọng đối với sự nghiệp giáo dục và đào tạo, nhất là trong phát hiện, bồi dưỡng học sinh có năng khiếu, đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao và đóng góp vào thành tích học sinh giỏi quốc gia, quốc tế. Những kết quả đó cần được ghi nhận và tiếp tục phát huy.
Tuy nhiên, trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu đối với nguồn nhân lực chất lượng cao và nhân tài ngày càng cao, mô hình trường chuyên cũng cần được đổi mới để đáp ứng tốt hơn yêu cầu thực tiễn.
Theo ông Thái Văn Tài, cách tổ chức đào tạo hiện nay còn có những mặt cần tiếp tục hoàn thiện, trong đó việc phân hóa theo từng môn chuyên từ sớm có thể dẫn đến xu hướng học sinh tập trung nhiều vào môn chuyên, chưa có đủ cơ hội phát triển đồng đều các năng lực nền tảng, năng lực liên môn, nghiên cứu, sáng tạo và định hướng nghề nghiệp. Việc đánh giá chất lượng hoạt động của trường chuyên nếu quá chú trọng thành tích thi học sinh giỏi, giải thưởng cũng chưa phản ánh đầy đủ quá trình phát triển tài năng và sự trưởng thành lâu dài của học sinh.
Trên tinh thần đó, dự thảo Quy chế được xây dựng theo định hướng của Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị, với mục tiêu định vị trường chuyên là môi trường giáo dục chất lượng cao, thực hiện nhiệm vụ phát hiện sớm, bồi dưỡng, phát triển và ươm tạo tài năng, đồng thời bảo đảm giáo dục toàn diện cho học sinh.
Ông Thái Văn Tài khái quát những thay đổi căn bản trong dự thảo ở ba nội dung lớn.
Thứ nhất, đổi mới mục tiêu giáo dục. Trường chuyên không chỉ tập trung bồi dưỡng học sinh giỏi ở một môn học, mà hướng tới phát triển tài năng trên nền tảng kiến thức phổ thông toàn diện, năng lực tư duy độc lập, nghiên cứu, thực hành, sáng tạo và khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn.
Thứ hai, đổi mới mô hình tổ chức giáo dục. Dự thảo đề xuất tổ chức hoạt động giáo dục theo ba tầng có tính liên thông: giáo dục toàn diện theo Chương trình giáo dục phổ thông; giáo dục nâng cao theo khối chuyên nhằm củng cố, mở rộng kiến thức nền tảng và năng lực liên môn; giáo dục chuyên sâu theo môn học nhằm phát triển năng khiếu, sở trường của từng học sinh. Cách tiếp cận này vừa tạo nền tảng rộng, vừa có điều kiện để học sinh phát triển sâu theo năng lực và định hướng của mình.
Thứ ba, đổi mới cách thức phát hiện và đánh giá tài năng. Bên cạnh kết quả học tập và thành tích thi học sinh giỏi, cần quan tâm nhiều hơn đến sự tiến bộ, năng lực vận dụng kiến thức, nghiên cứu, thực hành, sáng tạo và sản phẩm học tập của học sinh; tăng cường hoạt động dự án liên môn, liên ngành và hợp tác với các cơ sở giáo dục đại học, viện nghiên cứu.
Ông Thái Văn Tài nhấn mạnh, đổi mới không có nghĩa là phủ nhận những thành quả của hệ thống trường chuyên hiện nay, càng không phải là xem nhẹ việc bồi dưỡng học sinh giỏi theo từng môn học. Vấn đề là phải phát huy tốt hơn những thế mạnh đã có, đồng thời khắc phục những hạn chế, tạo môi trường để học sinh phát triển toàn diện và phát huy cao nhất tiềm năng của mình.
Đổi mới tuyển sinh xuất phát từ mục tiêu đổi mới mô hình giáo dục trường chuyên
Ông Thái Văn Tài cho rằng, tuyển sinh là khâu đầu tiên và rất quan trọng trong quá trình phát hiện, bồi dưỡng tài năng. Vì vậy, đổi mới tuyển sinh phải xuất phát từ mục tiêu đổi mới mô hình giáo dục trường chuyên, bảo đảm lựa chọn được những học sinh có nền tảng kiến thức, năng lực tư duy, phẩm chất và tiềm năng phát triển phù hợp với lĩnh vực đào tạo.
Theo phương thức hiện hành, việc tuyển sinh chủ yếu được tổ chức theo từng môn chuyên. Phương thức này có ưu điểm là lựa chọn được những học sinh có năng lực nổi trội ở môn học cụ thể, nhưng cũng có những vấn đề cần nghiên cứu, hoàn thiện, nhất là khi học sinh phải định hướng và tập trung ôn luyện chuyên sâu từ sớm, trong khi năng lực và sở trường của các em có thể tiếp tục phát triển, thay đổi trong quá trình học tập.
Dự thảo đề xuất chuyển sang tuyển sinh theo ba khối chuyên: Khoa học tự nhiên, Khoa học xã hội và Ngoại ngữ. Đây là cách tiếp cận nhằm đánh giá học sinh trên nền tảng năng lực của một lĩnh vực rộng hơn, thay vì chỉ dựa chủ yếu vào kết quả của một môn thi riêng lẻ.
Cụ thể, đối với khối Khoa học tự nhiên, dự thảo đề xuất các bài thi Toán nâng cao, Ngữ văn và đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên; đối với khối Khoa học xã hội là Ngữ văn nâng cao, Toán và đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học xã hội; đối với khối Ngoại ngữ là Toán, Ngữ văn và bài thi ngoại ngữ mà học sinh đăng ký dự tuyển.
Điểm đáng chú ý là các bài đánh giá năng lực đọc hiểu khoa học tự nhiên, khoa học xã hội được xây dựng trên nền tảng yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục cấp THCS, tập trung đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy logic, lập luận và giải quyết vấn đề; không yêu cầu học sinh phải có kiến thức chuyên sâu của từng môn học. Các bài thi nâng cao và bài thi ngoại ngữ có hệ số tối thiểu là 2, các bài thi còn lại có hệ số 1.
“Chúng tôi kỳ vọng phương thức này sẽ góp phần đánh giá toàn diện hơn nền tảng và tiềm năng của học sinh, giảm sự phụ thuộc vào việc luyện thi chuyên sâu một môn học từ sớm. Tuy nhiên, cần nói rõ rằng đây là phương án đang được đề xuất trong dự thảo; hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào chất lượng xây dựng đề thi, tổ chức tuyển sinh và đánh giá sau quá trình triển khai”, ông Thái Văn Tài chia sẻ.
Một điểm quan trọng khác được ông Thái Văn Tài nhấn mạnh là tuyển sinh theo khối không đồng nghĩa với việc học sinh phải học chuyên sâu tất cả các môn thuộc khối đó. Sau khi trúng tuyển, học sinh được tư vấn, trải nghiệm và đăng ký môn học chuyên sâu phù hợp với năng lực, sở thích, nguyện vọng của mình. Như vậy, phương thức tuyển sinh mới hướng tới mở rộng cơ hội phát hiện tài năng, còn quá trình học tập tiếp tục tạo điều kiện để nhận diện và phát huy năng khiếu nổi trội của từng em.
Vụ trưởng Vụ Giáo dục phổ thông mong nhận được ý kiến của các chuyên gia, các trường chuyên, giáo viên và phụ huynh về cấu trúc bài thi, cách tính điểm và phương thức tuyển chọn để tiếp tục hoàn thiện dự thảo, bảo đảm tính khoa học, khả thi, công bằng và không tạo thêm áp lực không cần thiết cho học sinh.
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/11/11 13:23 (GMT+7)
2026-11-12 10:24
Hơn 60 bức ảnh tái hiện 950 năm Văn Miếu-Quốc Tử Giám ‘từ di sản đến ngoại giao văn hoá’
GD&TĐ - Hơn 60 bức ảnh tư liệu tái hiện diện mạo Văn Miếu – Quốc Tử Giám, đồng thời ghi dấu những cuộc gặp gỡ ngoại giao của Việt Nam với bạn bè quốc tế.
2026-11-12 10:24
Đưa kỹ năng phòng, chống lừa đảo trực tuyến đến giảng đường
GD&TĐ- Chiều 11/11, CyberZ UniTour 2026 khởi động tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền nhằm trang bị kỹ năng phòng, chống lừa đảo trực tuyến cho sinh viên.
2026-11-12 10:23
Các địa điểm được miễn phí tham quan Ngày Văn hóa Việt Nam
GD&TĐ - Bộ Tài chính vừa ban hành Thông tư số 167/2026/TT-BTC, quy định miễn phí tham quan vào Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) hằng năm.
2026-11-12 10:22
Hưng Yên tăng cường đảm bảo các điều kiện an toàn trường học
GD&TĐ - UBND tỉnh Hưng Yên vừa ban hành văn bản số 7853 về việc tăng cường đảm bảo các điều kiện an toàn trường học.
2026-11-12 10:22
Xã Mường Pồn đưa kiến thức phòng, chống tảo hôn đến học sinh vùng cao
GD&TĐ - Thông qua hoạt động ngoại khóa, học sinh Mường Pồn nâng cao nhận thức về tảo hôn, góp phần lan tỏa nếp sống tiến bộ.
2026-11-12 10:22
Những người làm báo góp tiếng nói vì tương lai giáo dục vùng biên
GD&TĐ - Nhóm tác giả đến từ Báo và Phát thanh, truyền hình Tuyên Quang kể câu chuyện giáo dục vùng biên bằng những lát cắt chân thực, giàu cảm xúc.
2026-11-12 10:22
Thu hẹp khoảng cách ứng dụng lớp học thông minh trong thực tiễn dạy nghề
GD&TĐ - Trước bối cảnh số hóa, các trường đào tạo nghề tại TPHCM đang nỗ lực đưa mô hình lớp học thông minh vào bục giảng đáp ứng nhu cầu thực tế.
2026-11-12 10:22
Kế thừa truyền thống, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao
GD&TĐ - 60 năm xây dựng và phát triển, Trường Đại học Điện lực tiếp tục nâng cao chất lượng đào tạo, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.
