Vấn đề giữ gìn bản sắc cá nhân, giá trị cốt lõi và trách nhiệm xã hội; định hướng tư duy, tiếp thêm bản lĩnh cho học sinh, sinh viên cần được quan tâm hơn bao giờ hết.

Làm chủ công nghệ

TS Trần Hữu Hiệp - Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ năng mềm, Trường Đại học FPT - Phân hiệu Cần Thơ, cho rằng chúng ta đang sống trong thời đại mà thế giới thay đổi nhanh, khó lường và khó dự báo. Sức mạnh của một quốc gia, địa phương hiện nay không chỉ đo bằng diện tích, dân số hay tài nguyên thiên nhiên hữu hạn, mà bằng tri thức, sự sáng tạo, công nghệ, dữ liệu và quan trọng hơn bằng khả năng thích ứng trước biến động rất nhanh của thời đại.

Theo ông Hiệp, chuyển đổi số đóng vai trò then chốt, ai làm chủ được dữ liệu, công nghệ và tri thức thì sẽ có lợi thế, được hưởng đặc quyền và ngược lại. “Chuyển đổi số phải bắt đầu từ thế hệ trẻ, đặc biệt là học sinh, sinh viên. Mỗi người trẻ cần xây dựng cho mình tư duy số, kỹ năng số và tinh thần học tập suốt đời.

Học sinh, sinh viên không chỉ là đối tượng thụ động, thụ hưởng của chuyển đổi số, mà là lực lượng tiên phong của chuyển đổi số. Các em phải làm chủ công nghệ, nhận thức việc học không chỉ để có tấm bằng, mà để làm chủ chính mình và làm chủ tương lai của đất nước”, TS Trần Hữu Hiệp, nhấn mạnh.

Tại các trường học trên địa bàn tỉnh Cà Mau hiện nay, việc ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số được đẩy mạnh. Phần lớn học sinh, sinh viên có thể ứng dụng công nghệ thông tin hỗ trợ việc học tập, trong đó có cả ứng dụng AI. Tuy nhiên, không phải em nào cũng sử dụng công nghệ đúng mục đích, đúng cách.

Thầy Lê Chí Nguyễn -Tổ trưởng Tổ Vật lí - Tin học, Trường THPT Cái Nước (xã Cái Nước), cho biết nhà trường luôn khuyến khích, tạo điều kiện cho học sinh sử dụng công nghệ AI hỗ trợ học tập; tuy nhiên, có sự quản lý chặt chẽ, chú trọng hướng dẫn học sinh sử dụng đúng mục đích, tránh lạm dụng, hạn chế những ảnh hưởng tiêu cực.

“Trường THPT Cái Nước đã và đang triển khai tích hợp năng lực số học sinh theo khung năng lực số cho người học do Bộ GD&ĐT ban hành. Mục tiêu nhà trường hướng đến là đảm bảo khi kết thúc chương trình GDPT, học sinh được trang bị đầy đủ kỹ năng, kiến thức cần thiết để sử dụng hiệu quả, an toàn và sáng tạo công nghệ thông tin phục vụ học tập, công việc và cuộc sống, trở thành những công dân số”, thầy Lê Chí Nguyễn thông tin.

Bùi Khả Vy - học sinh lớp 12A10 Trường THPT Cái Nước (Cà Mau), cho biết thường sử dụng phần mềm AI để tổng hợp kiến thức bài học, giải những bài tập khó, thiết lập kế hoạch học tập… “Em sử dụng nhưng không lạm dụng AI. Khi sử dụng em chỉ yêu cầu AI gợi mở hướng giải quyết vấn đề chứ không yêu cầu trực tiếp giải quyết vấn đề. Khi nắm được phương pháp em sẽ tự mình giải những bài tập tương tự”, Khả Vy nói.

Đang là sinh viên năm 3, Trường Đại học Bạc Liêu, Châu Tuyết Nhi, nhận thức khi sử dụng công nghệ cần phải có sự am hiểu thì mới phát huy hiệu quả và chỉ nên xem công nghệ như công cụ hỗ trợ học tập.

“Khi giảng viên cho đề tài, câu hỏi, bản thân sinh viên phải tư duy, suy nghĩ câu trả lời, chứ mỗi việc đều dùng đến công nghệ giải quyết vấn đề thì sẽ không tiến bộ, hạn chế năng lực. Công nghệ phát triển, cũng đặt ra những cạm bẫy, rủi ro trên không gian mạng, bản thân người dùng công nghệ phải có sự hiểu biết, tỉnh táo nhận diện để phòng ngừa, tránh bị đối tượng xấu lợi dụng, lừa gạt”, Tuyết Nhi chia sẻ.

“Trong bối cảnh chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo phát triển, học sinh, sinh viên cần nuôi dưỡng tư duy đổi mới sáng tạo và trách nhiệm với cộng đồng. Các em là những người trẻ cần phải nỗ lực nhiều hơn để làm chủ công nghệ, chứ không phụ thuộc công nghệ, đừng sợ thất bại, sợ khó, phải dám thử thách và rèn luyện bản thân để thực hiện đạt các mục tiêu trong cuộc đời. Chỉ khi làm chủ được công nghệ thì con đường thành công mới ngắn, thuận lợi hơn”, PGS.TS Từ Diệp Công Thành - Giám đốc Trung tâm Sở hữu trí tuệ và Chuyển giao công nghệ (IPTC), Đại học Quốc gia TPHCM, chia sẻ.

“Nhân hiệu” trong kỷ nguyên AI

Công nghệ phát triển cũng đặt ra cho học sinh, sinh viên việc giữ gìn bản sắc; giá trị cốt lõi của bản thân và trách nhiệm đối với xã hội; đồng thời xây dựng nhân hiệu trong môi trường số.

Theo ông Cao Việt Hưng - Bí thư Đảng ủy Trường Đại học Bình Dương, nhân hiệu không đơn thuần là hình ảnh bên ngoài hay sự hiện diện trên mạng xã hội, mà chính là giá trị bên trong được thể hiện ra bên ngoài một cách nhất quán, có định hướng và ý nghĩa. Trong bối cảnh AI ngày càng phát triển, con người càng cần hiểu rõ mình là ai, đại diện cho điều gì và muốn tạo ra giá trị gì cho cộng đồng.

“AI có thể thay đổi cách chúng ta học tập và làm việc, nhưng không thể thay thế bản lĩnh, tư duy và giá trị con người. Sinh viên cần hiểu rõ mình là ai, mình đại diện cho điều gì và biết cách kết hợp hài hòa giữa bản sắc cá nhân với sức mạnh của công nghệ, để đi xa và lâu bền trong tương lai”, ông Cao Việt Hưng nhấn mạnh.

Liên quan vấn đề nhân hiệu trong thời đại số, ông Trần Hoàng - Chủ tịch Nhân Humanity, Chủ tịch Hội Marketing Việt Nam, Chủ tịch VietnamMarcom, cho rằng ở tuổi sinh viên, mỗi cá nhân là một “nhân hiệu” đang hình thành.

“Người trẻ cần dám thử thách bản thân, chủ động trải nghiệm tích cực và biết tận dụng công nghệ để phát huy giá trị riêng. Trước sự phát triển nhanh chóng của AI, điều quan trọng không phải chạy theo công nghệ mà là hiểu mình, hiểu công nghệ để sử dụng một cách hiệu quả và có chọn lọc. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, trong khi tư duy, cảm xúc và văn hóa con người mới là yếu tố tạo nên chiều sâu và giá trị bền vững”, ông Hoàng nói.

Ở góc độ người làm tin tức, nhà báo Nguyễn Công Vinh - Phó Giám đốc Trung tâm Tin tức, Đài Phát thanh - Truyền hình TPHCM, Phó Chủ tịch Nhân Humanity, so sánh con người giống như những mầm cây đặc biệt, mỗi thế hệ, mỗi cá nhân đều là nền tảng để thế hệ sau soi chiếu, noi theo và hoàn thiện hơn.

“Công nghệ có thể tạo ra kết quả nhanh chóng, nhưng không thể thổi hồn vào sản phẩm; chính trải nghiệm, đạo đức và chiều sâu cảm xúc của con người mới là giá trị không thể thay thế. Mỗi bạn trẻ, cần tận dụng giá trị công nghệ kết hợp năng lực, đạo đức và cảm xúc bản thân để sáng tạo ra những sản phẩm phục vụ học tập, công việc một cách tốt nhất”, ông Vinh chia sẻ.