Không quỹ lớp, hoạt động giáo dục vẫn có nhiều cách làm hiệu quả
2026/10/23 15:06
GD&TĐ - Không có quỹ chung, nhà trường vẫn có thể tổ chức hoạt động giáo dục thiết thực, sáng tạo, phù hợp điều kiện và bảo đảm công bằng cho học sinh.
Đổi cách tổ chức, không giảm giá trị giáo dục
Từ thực tế giảng dạy, thầy Trần Công Nhật, giáo viên Trường THCS Phạm Văn Đồng (TP Huế) cho rằng, khi không còn quỹ lớp, quỹ trường, điều cần xem xét trước tiên là mục tiêu của mỗi hoạt động: tổ chức để học sinh được trải nghiệm, học hỏi và trưởng thành, hay để có một chương trình hoành tráng, một buổi liên hoan tươm tất, những bức ảnh đẹp?
Nếu đặt mục tiêu giáo dục lên hàng đầu, không phải hoạt động nào cũng cần nhiều tiền. Có những hoạt động tốn kém nhưng giá trị giáo dục chưa chắc đã bằng một việc làm giản dị do chính học sinh thực hiện.
Chẳng hạn, vào dịp Trung thu, thay vì thuê đơn vị tổ chức và mua sắm nhiều vật dụng để học sinh ngồi xem, giáo viên có thể hướng dẫn các em tự làm đèn lồng, trang trí lớp học, tìm hiểu ý nghĩa ngày Tết Trung thu hoặc cùng chuẩn bị một mâm cỗ nhỏ. Qua đó, học sinh vừa có niềm vui, vừa học cách hợp tác, chia sẻ và trân trọng thành quả lao động của mình.
Việc khen thưởng cũng có thể đổi mới theo hướng chú trọng sự ghi nhận. Một lời nhận xét chân thành trước lớp, một bức thư gửi về gia đình ghi nhận sự tiến bộ, hay sự quan tâm của giáo viên đến nỗ lực nhỏ của một học sinh ít được chú ý đôi khi có ý nghĩa hơn món quà vật chất. Điều học sinh cần không phải lúc nào cũng là phần thưởng lớn, mà còn là cảm giác nỗ lực của mình được nhìn thấy và trân trọng.
Với hoạt động tham quan, trải nghiệm, thầy Nhật cho rằng nhà trường có thể tận dụng các giá trị văn hóa, lịch sử sẵn có tại địa phương. Huế có hệ thống di tích, bảo tàng, không gian văn hóa và những câu chuyện lịch sử hiện diện trong đời sống hằng ngày. Nếu giáo viên lựa chọn địa điểm phù hợp, chuẩn bị câu hỏi và thiết kế nhiệm vụ học tập cụ thể, một chuyến đi gần cũng có thể trở thành bài học đáng nhớ.
Tại Trường THCS Phạm Văn Đồng, việc liên hệ với các đơn vị quản lý di tích để học sinh được miễn phí vé tham quan là một cách làm thiết thực. Theo thầy Nhật, tổ chức hoạt động giáo dục không nhất thiết phải bắt đầu bằng câu hỏi phụ huynh có thể đóng góp bao nhiêu, mà có thể bắt đầu từ việc nhà trường và giáo viên tận dụng những nguồn lực nào đang hiện hữu.
Tất nhiên, không phải hoạt động nào cũng có thể tổ chức với chi phí bằng không. Những khoản chi thực sự cần thiết vẫn phải có nguồn kinh phí phù hợp, đúng quy định và được công khai, minh bạch. Không nên lấy lý do không có quỹ để cắt bỏ những trải nghiệm có giá trị, nhưng cũng không thể lấy nhu cầu tổ chức hoạt động làm lý do mặc nhiên đặt thêm gánh nặng lên phụ huynh.
Cùng quan điểm, cô Phạm Nguyễn Trang Ngân, giáo viên Trường THPT A Lưới (TP Huế), cho rằng quy định không tổ chức thu, quản lý quỹ hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh là cần thiết, phù hợp với yêu cầu tăng cường tính minh bạch, hạn chế tình trạng lạm thu và bảo đảm quyền tự nguyện của phụ huynh.
Theo cô Ngân, quy định này càng có ý nghĩa với Trường THPT A Lưới, nơi đóng trên địa bàn miền núi còn nhiều khó khăn, phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc thiểu số và điều kiện kinh tế của các gia đình không đồng đều.
Quy định mới không làm mất đi ý nghĩa của các hoạt động giáo dục, mà đặt ra yêu cầu đổi mới cách tổ chức theo hướng thiết thực, tiết kiệm và công bằng hơn. Thay vì dựa nhiều vào kinh phí đóng góp, nhà trường cần phát huy nguồn lực sẵn có, sự sáng tạo của giáo viên, tinh thần chủ động của học sinh và sự phối hợp tự nguyện của cộng đồng.
Cô Ngân lấy ví dụ tại A Lưới, hoạt động Trung thu có thể được tổ chức thông qua trò chơi dân gian, giao lưu văn nghệ, thi làm sản phẩm tái chế hoặc giới thiệu nét đẹp văn hóa các dân tộc trên địa bàn. Với hoạt động tham quan, trải nghiệm, nhà trường có thể ưu tiên các địa điểm lịch sử, văn hóa, làng nghề và cảnh quan thiên nhiên tại địa phương, kết hợp giáo dục hướng nghiệp, giáo dục địa phương để giảm chi phí đi lại.
Các hoạt động khen thưởng cũng nên chú trọng ghi nhận sự tiến bộ, tinh thần vượt khó, ý thức trách nhiệm và những đóng góp tích cực của học sinh, thay vì đặt nặng giá trị vật chất của phần thưởng.
Bên cạnh đó, nhà trường có thể phát huy thế mạnh giáo dục STEM, tổ chức hoạt động trải nghiệm liên môn, tận dụng vật liệu sẵn có và để học sinh cùng thiết kế, chế tạo sản phẩm. Những hoạt động này không nhất thiết cần kinh phí lớn nhưng vẫn tạo môi trường học tập tích cực, giúp học sinh phát triển năng lực, kỹ năng và tinh thần hợp tác.
Học sinh phải được đặt ở vị trí trung tâm
Một vấn đề được thầy Trần Công Nhật nhấn mạnh là cách huy động sự tham gia của phụ huynh mà không tạo áp lực hay làm mất đi sự công bằng giữa các học sinh.
Theo đó, đóng góp của phụ huynh không chỉ được tính bằng tiền. Mỗi gia đình có điều kiện và thế mạnh khác nhau: người có chuyên môn, người có thời gian, người có kinh nghiệm tổ chức hoạt động, người có thể hỗ trợ bằng những việc nhỏ. Chẳng hạn, phụ huynh làm bác sĩ có thể chia sẻ kiến thức sức khỏe; người làm nghề mộc có thể hướng dẫn học sinh tìm hiểu nghề truyền thống; người có kinh nghiệm tổ chức có thể hỗ trợ giáo viên khi cần thiết.
Tuy nhiên, mọi hình thức hỗ trợ đều phải dựa trên sự tự nguyện thực sự và phù hợp với khả năng của từng người, không trở thành một hình thức đóng góp mới khiến phụ huynh phải lo lắng.
Đối với các hoạt động nhỏ trong lớp, nếu phù hợp và bảo đảm an toàn, giáo viên có thể khuyến khích học sinh cùng tham gia chuẩn bị. Em biết vẽ có thể trang trí, em khéo tay có thể làm đồ dùng, em có khả năng tổ chức có thể điều hành trò chơi. Trong những buổi liên hoan giản dị, gia đình có điều kiện có thể hỗ trợ một ít bánh trái; các em khác tham gia chuẩn bị, dọn dẹp.
Dù vậy, thầy Nhật lưu ý không nên lập danh sách đóng góp, quy định mỗi học sinh phải mang một món đồ hay để bất kỳ em nào cảm thấy mình đang mắc nợ tập thể vì gia đình không có điều kiện.
Giáo viên cũng cần trao cho học sinh quyền tham gia tổ chức hoạt động, từ đề xuất ý tưởng, phân công công việc đến cùng giải quyết khó khăn phát sinh. Khi học sinh được chủ động, hoạt động không chỉ là một buổi vui chơi mà còn là cơ hội để các em học cách chịu trách nhiệm, hợp tác và tôn trọng người khác.
Đặc biệt, không nên công khai danh sách đóng góp, so sánh mức đóng góp hay vô tình tạo ra cách nhìn nhận khác nhau giữa các gia đình. Nếu có sự hỗ trợ dành cho học sinh khó khăn, việc hỗ trợ cần được thực hiện tế nhị để tránh khiến người nhận mặc cảm. Công bằng không có nghĩa mọi gia đình phải đóng góp như nhau, mà là mọi học sinh đều được tôn trọng và có cơ hội tham gia như nhau.
“Một lớp học đáng nhớ không nhất thiết phải có mâm cỗ lớn nhất, phần quà đắt tiền nhất hay chuyến tham quan xa nhất. Điều quan trọng là sau mỗi hoạt động, học sinh hiểu thêm một điều, biết thương bạn hơn, biết chia sẻ và cảm thấy mình thực sự thuộc về tập thể.
Nhà trường có trách nhiệm giáo dục, giáo viên có trách nhiệm tổ chức và định hướng, phụ huynh có quyền đồng hành trên tinh thần tự nguyện, còn học sinh phải được đặt ở vị trí trung tâm. Khi xác định rõ những điều đó, việc chấn chỉnh các khoản thu có thể trở thành dịp để nhìn lại giá trị thực chất của hoạt động giáo dục, thay vì duy trì những cách làm cũ chỉ vì thói quen.
Bởi điều cần giữ lại sau mỗi năm học không phải là một cuốn sổ quỹ đầy đủ các khoản thu, mà là những đứa trẻ đến trường với tâm thế vui vẻ, bình đẳng và không phải mang theo mặc cảm vì hoàn cảnh gia đình mình”, thầy Trần Công Nhật chia sẻ.
Cùng ý kiến, theo cô Phạm Nguyễn Trang Ngân, không nên đồng nhất việc không có quỹ hoạt động với việc không thể tổ chức hoạt động. Nhà trường cần chủ động xây dựng kế hoạch phù hợp với điều kiện thực tế, ưu tiên các hoạt động thật sự cần thiết, đồng thời thực hiện đúng quy định về tài trợ, tiếp nhận và sử dụng các nguồn lực hợp pháp.
Thông tư số 81/2026/TT-BGDĐT chấn chỉnh các khoản thu mang danh nghĩa “quỹ lớp”, “quỹ trường” thông qua Ban đại diện cha mẹ học sinh là cần thiết, đúng đắn. Ban đại diện được thành lập để phối hợp với nhà trường trong giáo dục học sinh, không phải trở thành đầu mối thu tiền hay gánh vác những khoản chi mà nhà trường cần tính toán bằng nguồn kinh phí của mình.Chấn chỉnh các khoản thu này không đơn thuần nhằm giảm gánh nặng kinh tế cho phụ huynh, mà quan trọng hơn là đưa Ban đại diện cha mẹ học sinh trở về đúng chức năng, xác định rõ trách nhiệm của nhà trường đối với hoạt động giáo dục và tránh để mối quan hệ giữa giáo viên, phụ huynh bị chi phối bởi chuyện tiền bạc.Điều đó không có nghĩa mọi khoản đóng góp của phụ huynh đều tiêu cực. Sự chung tay hỗ trợ nhà trường trên tinh thần thực sự tự nguyện vẫn đáng quý. Tuy nhiên, tự nguyện phải đúng nghĩa, không cào bằng, không gây áp lực và không để học sinh cảm thấy thua kém bạn bè vì hoàn cảnh gia đình.Thầy Trần Công Nhật
Theo: giaoducthoidai.vn
2026/10/23 09:28 (GMT+7)
2026-10-23 08:07
Giáo dục STEM không chạy theo phòng học, thiết bị
GD&TĐ - Thông tư 86/2026/TT-BGDĐT đặt yêu cầu khai thác hiệu quả cơ sở, thiết bị dạy học hiện có, không bắt buộc trường học phải có phòng STEM riêng.
2026-10-23 08:07
Trường học miền biển Thanh Hóa đổi mới để nâng chất lượng
GD&TĐ - Sau sáp nhập, trường học ven biển Thanh Hóa ổn định tổ chức, đổi mới công tác quản lý và phương pháp dạy học, nâng cao chất lượng giáo dục.
2026-10-23 08:07
Hải Phòng nâng cao chất lượng tổ chức các kỳ thi
GD&TĐ - Năm học 2025–2026, Hải Phòng tổ chức các kỳ thi nghiêm túc, an toàn, khách quan, đạt nhiều kết quả nổi bật.
2026-10-23 08:06
Không quỹ lớp, hoạt động giáo dục vẫn có nhiều cách làm hiệu quả
GD&TĐ - Không có quỹ chung, nhà trường vẫn có thể tổ chức hoạt động giáo dục thiết thực, sáng tạo, phù hợp điều kiện và bảo đảm công bằng cho học sinh.
2026-10-23 08:06
Bổ sung chính sách, hỗ trợ tốt hơn cho người học địa bàn khó khăn
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT dự thảo sửa đổi chính sách cho người học vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng bãi ngang, ven biển, hải đảo…
2026-10-23 08:05
Dự kiến nhiều điểm mới trong tiếp nhận học sinh đầu cấp, bảo đảm tốt hơn cơ hội học tập
GD&TĐ - Bộ GD&ĐT công bố dự thảo Thông tư ban hành Quy chế tiếp nhận học sinh để lấy ý kiến góp ý rộng rãi.
2026-10-23 08:05
Lan tỏa ý thức chấp hành pháp luật trong học sinh Phú Quốc
GD&TĐ - Hơn 1.500 học sinh Trường THPT Phú Quốc (An Giang) tham gia Chương trình tuyên truyền phòng, chống vi phạm pháp luật trong trường học năm 2026.
2026-10-23 02:11
Tạo môi trường để sinh viên ngành Kinh tế rèn luyện, đánh giá năng lực
GD&TĐ - Trường Quốc tế, Đại học Quốc gia Hà Nội chính thức phát động Cuộc thi Nhà Quản trị thế hệ mới - NextGen Manager 2026.
