Rào cản khiến nghiên cứu từ trường đại học khó đi vào thực tiễn

GD&TĐ - Nhiều rào cản khiến kết quả nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng khó đi vào thực tiễn.



Nghiên cứu chưa bắt đầu từ nhu cầu thực tế

Theo ông Nguyễn Thế Lực, Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Dược Hà Nội, một trong những rào cản đầu tiên là nhiều đề tài nghiên cứu chưa xuất phát từ “bài toán thực tiễn” của doanh nghiệp và địa phương.

Không ít đề tài được lựa chọn theo hướng đáp ứng yêu cầu xét duyệt, nghiệm thu hoặc phục vụ tiêu chuẩn thi đua, nâng hạng chức danh, thay vì giải quyết những vấn đề mà doanh nghiệp hoặc xã hội đang cần.

Vì vậy, sau khi nghiệm thu, kết quả nghiên cứu thường dừng lại ở báo cáo khoa học hoặc bài báo, thiếu cơ hội ứng dụng và thương mại hóa.

Một rào cản khác là mối liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý chưa thực sự hiệu quả. Dù mô hình “ba nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp) đã được nhấn mạnh trong nhiều chủ trương, trên thực tế, doanh nghiệp vẫn tham gia hạn chế vào quá trình đặt hàng, đồng hành hoặc tiếp nhận kết quả nghiên cứu.

Điều này làm cho sản phẩm nghiên cứu thiếu môi trường thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện trước khi đưa ra thị trường.



Khó vượt qua “thung lũng chết” của nghiên cứu

Theo ông Nguyễn Thế Lực, nguồn kinh phí dành cho nghiên cứu ứng dụng cũng còn phân tán hoặc chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, các thủ tục quản lý, thanh quyết toán và nghiệm thu vẫn thiên về kiểm soát hành chính hơn là đánh giá hiệu quả đầu ra.

Bên cạnh đó, cơ chế phân chia lợi ích từ hoạt động chuyển giao công nghệ giữa nhà khoa học, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chưa đủ sức tạo động lực cho các bên tham gia.

Bên cạnh đó, năng lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế. Phần lớn giảng viên, nhà nghiên cứu có thế mạnh về chuyên môn nhưng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về sở hữu trí tuệ, phát triển sản phẩm, gọi vốn, định giá công nghệ hay xây dựng mô hình kinh doanh.

Do đó, nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị khoa học nhưng chưa được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ hoặc giải pháp có khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Một vấn đề khác là hệ thống đánh giá hoạt động nghiên cứu vẫn thiên về số lượng hơn chất lượng ứng dụng. Trong khi đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại nhiều cơ sở giáo dục chưa hoàn thiện.

Các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp, văn phòng chuyển giao công nghệ hay quỹ hỗ trợ khởi nghiệp khoa học công nghệ còn thiếu cả về quy mô lẫn năng lực vận hành.

Vì vậy, kết quả nghiên cứu khó vượt qua "thung lũng chết" (Valley of Death), giai đoạn chuyển từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm sang sản phẩm thương mại.

Khắc phục các hạn chế, rào cản nói trên, theo ông Nguyễn Thế Lực, sẽ góp phần đưa hoạt động nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn, nâng cao khả năng ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.



Nghiên cứu chưa bắt đầu từ nhu cầu thực tế

Theo ông Nguyễn Thế Lực, Phó Hiệu trưởng Trường CĐ Dược Hà Nội, một trong những rào cản đầu tiên là nhiều đề tài nghiên cứu chưa xuất phát từ “bài toán thực tiễn” của doanh nghiệp và địa phương.

Không ít đề tài được lựa chọn theo hướng đáp ứng yêu cầu xét duyệt, nghiệm thu hoặc phục vụ tiêu chuẩn thi đua, nâng hạng chức danh, thay vì giải quyết những vấn đề mà doanh nghiệp hoặc xã hội đang cần.

Vì vậy, sau khi nghiệm thu, kết quả nghiên cứu thường dừng lại ở báo cáo khoa học hoặc bài báo, thiếu cơ hội ứng dụng và thương mại hóa.

Một rào cản khác là mối liên kết giữa nhà trường, doanh nghiệp và cơ quan quản lý chưa thực sự hiệu quả. Dù mô hình “ba nhà” (Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp) đã được nhấn mạnh trong nhiều chủ trương, trên thực tế, doanh nghiệp vẫn tham gia hạn chế vào quá trình đặt hàng, đồng hành hoặc tiếp nhận kết quả nghiên cứu.

Điều này làm cho sản phẩm nghiên cứu thiếu môi trường thử nghiệm, đánh giá và hoàn thiện trước khi đưa ra thị trường.



Khó vượt qua “thung lũng chết” của nghiên cứu

Theo ông Nguyễn Thế Lực, nguồn kinh phí dành cho nghiên cứu ứng dụng cũng còn phân tán hoặc chưa đáp ứng yêu cầu. Trong khi đó, các thủ tục quản lý, thanh quyết toán và nghiệm thu vẫn thiên về kiểm soát hành chính hơn là đánh giá hiệu quả đầu ra.

Bên cạnh đó, cơ chế phân chia lợi ích từ hoạt động chuyển giao công nghệ giữa nhà khoa học, cơ sở đào tạo và doanh nghiệp chưa đủ sức tạo động lực cho các bên tham gia.

Bên cạnh đó, năng lực thương mại hóa kết quả nghiên cứu còn hạn chế. Phần lớn giảng viên, nhà nghiên cứu có thế mạnh về chuyên môn nhưng chưa được trang bị đầy đủ kiến thức về sở hữu trí tuệ, phát triển sản phẩm, gọi vốn, định giá công nghệ hay xây dựng mô hình kinh doanh.

Do đó, nhiều kết quả nghiên cứu có giá trị khoa học nhưng chưa được chuyển hóa thành sản phẩm, dịch vụ hoặc giải pháp có khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Một vấn đề khác là hệ thống đánh giá hoạt động nghiên cứu vẫn thiên về số lượng hơn chất lượng ứng dụng. Trong khi đó, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và thúc đẩy nghiên cứu khoa học tại nhiều cơ sở giáo dục chưa hoàn thiện.

Các trung tâm đổi mới sáng tạo, vườn ươm doanh nghiệp, văn phòng chuyển giao công nghệ hay quỹ hỗ trợ khởi nghiệp khoa học công nghệ còn thiếu cả về quy mô lẫn năng lực vận hành.

Vì vậy, kết quả nghiên cứu khó vượt qua "thung lũng chết" (Valley of Death), giai đoạn chuyển từ nghiên cứu trong phòng thí nghiệm sang sản phẩm thương mại.

Khắc phục các hạn chế, rào cản nói trên, theo ông Nguyễn Thế Lực, sẽ góp phần đưa hoạt động nghiên cứu khoa học tại các cơ sở giáo dục đại học, cao đẳng gắn chặt hơn với nhu cầu thực tiễn, nâng cao khả năng ứng dụng, chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.